PSM String Chamber

ประวัติชมรม PSM String Chamber

           กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว  ประมาณปี พ.ศ.2545   มีพ่อลูกคู่หนึ่งเริ่มสอนดนตรี(ไวโอลิน)ตอนเช้ากันใต้ตึกโรงเรียน  โดยคุณพ่อครูสอนดนตรีที่คณะศิลปกรรมศาสตร์ มศว  ได้แก่อาจารย์สมชาย  อัศวโกวิท  โดยคุณลูกก็เริ่มชวนเพื่อนๆมาเรียนกัน เพิ่มขึ้น  มากขึ้นจนสามารถแสดงรับเสด็จหน้าพระที่นั่งในงานวันรับปริญญามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  ประสานมิตร    หลังจากนั้นโครงการดนตรีตอนเช้าก็พัฒนาต่อเนื่องเป็นโครงการเพาะบ่มนักดนตรี (SSO)  ต่อจากนั้นอาจารย์วัฒนา  ศรีสมบัติร่วมมือกับอาจารย์สมชาย  อัศวโกวิท  ขยายโอกาสทางดนตรีมาเปิดเป็นรายวิชาเพิ่มเติมเลือกดนตรีที่โรงเรียนสาธิตมศว ฝ่ายมัธยมในปีพ.ศ. 2546  ถือว่ามีห้องเรียนดนตรีไวโอลินครั้งแรกในโรงเรียนโดยมีอาจารย์ยงยุทธ  เอี่ยมสอาดเป็นครูผู้สอน  ปี พ.ศ.2547  กลุ่มสาระวิชาดนตรีเปิดแผนการเรียนวิชาสหศิลป์ดนตรีหรือแผนการเรียนศิลป์ดนตรีในชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย  ก็คือแผนการเรียนดุริยางคศิลป์ในปัจจุบัน  ซึ่งทำให้เกิดชมรม PSM String Chamber เพื่อเป็นกิจกรรมพิเศษสำหรับเด็กๆที่มีความสามารถพิเศษทางดนตรี สนใจในการเล่นดนตรีแบบแชมเบอร์ มิวสิค  มารวมตัวกันฝึกซ้อมจนสามารถเปิดการแสดงในงานต่างๆ  และเป็นที่ยอมรับของโรงเรียน

            ชมรมPSM String Chamber  มีหัวหน้าวงผ่านมาแล้วหลายต่อหลายรุ่น เช่น รวยชัย แซ่โง้วปัจจุบัน ประสบความสำเร็จป็นนักดนตรีอาชีพวงบางกอกซิมโฟนี  ออเครสตร้า (BSO )  

จนถึงหัวหน้าวงคนปัจจุบัน ณัฐวัฒน์  เลื่อนตามผล  นักดนตรีฝีมือดีอนาคตไกลนักเรียนแผนการเรียนวิทย์ – คณิต  ปัจจุบันเป็นหัวหน้าวงเยาวชนไทยในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระพี่นางเจ้าเธอเจ้าฟ้ากัลยานิวัฒนาฯ  เป็นหัวหน้าวง  VMUS Orchestra 

ชมรมPSM String Chamber เป็นชมรมเล็กๆที่พร้อมจะเปิดประตูทางดนตรีให้กับนักเรียนทุกคนของสาธิต ได้มีโอกาสเข้ามาได้สัมผัสบรรยากาศของนักดนตรี  และการแสดงได้เสมอ  และสามารถติดตามผลงานของพวกเราในการแสดงครั้งต่อไปถ้าฟ้าเป็นใจ  ให้เราได้มาพบกัน.....

KANON เพลงฮิตตลอดกาล 2

                         นักประพันธ์เพลงชาวเยอรมัน ที่มีความสำคัญอย่างมากคนหนึ่งในประวัติศาสตร์การดนตรี เขาเกิดเมื่อเดือนสิงหาคม 1653 ที่เมือง Nuremberg ประเทศเยอรมัน เข้าพิธีรับศีลเมื่อวันที่ 1 กันยายน 1653 เริ่มเรียนดนตรีครั้งแรกกับ Schwemmer ต่อมาได้เรียนการประพันธ์เพลงกับ G. Wecker เขาเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัย Altdorf พร้อม ๆ กับได้รับตำแหน่งนักออร์แกนประจำโบสถ์ San Lorenzo แต่เนื่องจากฐานะทางการเงินที่ไม่อำนวย ทำให้เขาต้องลาออกจากมหาวิทยาลัยกลางคัน แต่ได้เข้าศึกษาต่อที่ Gymnasium Poeticum แห่งเมือง Regensburgo ศึกษาการประพันธ์เพลงกับ Kaspar Prentz

ในปี 1673 เขาได้เดินทางไปยังกรุงเวียนนา ซึ่งทางโบสถ์ San Esteban ได้เสนอตำแหน่งนักออร์แกนประจำโบสถ์ให้แก่เขา อีก 4 ปีต่อมาเขาได้รับตำแหน่งนักออร์แกนประจำราชสำนักของ Eisenach ในปี 1690 เขาได้เดินทางไปรับตำแหน่งนักออร์แกนประจำราชสำนักในสตุ๊ทการ์ท จนกระทั่งทหารของฝรั่งเศสได้บุกเข้ายึดเมือง

ในช่วงบั้นปลายชีวิตของเขา ทางเมือง Nuremberg ได้เสนอตำแหน่งนักออร์แกนประจำโบสถ์ San Sebaldo ให้แก่เขาในปี 1695 เขาเสียชีวิตลงที่เมืองนี้เอง เมื่อวันที่ 6 มีนาคม 1706 และทำพิธีฝังเมื่อวันที่ 9 มีนาคมปีเดียวกัน

ชีวิตของเขานั้นเต็มไปด้วยความยากลำบากและเต็มไปด้วยความเศร้า ในปี 1683 ภรรยาคนแรกของเขาเสียชีวิตพร้อมกับลูกในท้อง เขาต้องหนีภัยจากการรุกรานของทหารฝรั่งเศสที่เข้ายึดเมืองสตุ๊ทการ์ทเมื่อปี 1692 ต่อมาเขาได้อพยพมาตั้งรกรากอยู่ที่เมือง Nuremberg และได้แต่งงานเป็นครั้งที่ 2 มีบุตรทั้งสิ้น 7 คน บุตรของเขา 2 คนเป็นนักดนตรีเช่นเดียวกัน บุตรของเขาคนหนึ่งได้เป็นช่างทำเครื่องดนตรีและอีกคนหนึ่งเป็นจิตรกร เขาเป็นนักออร์แกนฝีมือดีและยังเป็นหัวหน้าคณะประสานเสียงอีกด้วย นอกจากนั้นเขายังเป็นนักประพันธ์เพลงสำหรับออร์แกนที่มีผลงานมากมาย รวมทั้งงานเพลงสำหรับฮาร์พสิคอร์ด เพลงร้อง (Arias) แชมเบอร์มิวสิค เพลงสวดในโบสถ์และ Choral motet, Suite chorale variations และ Chorale cantata ผลงานของเขามีอิทธิพลอย่างมากต่อ Johann Sebastian Bach ในวัยหนุ่ม

ในช่วงที่เป็นนักออร์แกนในโบสถ์แห่งหนึ่งในเมือง Erfurt เขามีโอกาสได้รู้จักและเป็นเพื่อนกับบิดาของ Bach (Johann Ambrosius) และยังเป็นพ่อทูนหัวของพี่สาวคนหนึ่งของ Bach อีกด้วย นอกจากนั้นเขายังสอนดนตรีให้กับของพี่สาวอีกคนหนึ่งของ Bach รวมถึงสอนดนตรีให้กับสมาชิกคนอื่น ๆ ในครอบครัวนี้เช่นกัน เขามีส่วนสำคัญในการพัฒนาสไตล์การเล่นคีย์บอร์ดที่เยี่ยมยอดแบบออสเตรียและการร้องเพลงสวดแบบโปรเตสแตนท์ โรมันคาทอลิคทางตอนใต้ และเพลงสวดทางตอนเหนือของเยอรมันเข้าด้วยกัน

Kanon in D Major
Johann Pachebel เขียนเพลงนี้ขึ้นเมื่อประมาณปี 1680 และถือว่าเป็นเพลงที่มีผู้รู้จักมากที่สุดเพลงหนึ่งในโลก เริ่มต้นด้วยท่องทำนองเสียงเบสง่าย ๆ ที่เล่นซ้ำไปซ้ำมา หรือเรียกว่า "Continuo” ในขณะที่เสียงไวโอลินเริ่มสอดประสานท่วงทำนองดังกล่าวในเสียงที่สูงกว่า Kanon in D Major เป็นบทเพลงที่คงความไพเราะไม่ว่าจะผ่านมากี่ยุคสมัยก็ตาม ว่ากันว่าท่วงทำนองเพลงนี้เป็นเสมือนยาวิเศษ ที่ช่วยขจัดความตึงเครียดในชีวิตได้ดี
Kanon เป็นรูปแบบของการประพันธ์เพลงชนิดหนึ่ง สำหรับเครื่องดนตรีประเภทต่าง ๆและการร้องเพลง ในขณะที่บรรเลงหรือร้องในทำนองใดทำนองหนึ่งแต่คนละจังหวะ คือการเหลื่อมล้ำกัน รูปแบบ Kanon อย่างง่าย ๆ เรียกว่า Catches หรือ Rounds เช่นเพลง Three blind mice หรือ Row, row, row, your boat
คำว่า Kanon ในทางดนตรีหมายถึง "Rule” หรือ “Law” ในการประพันธ์เพลงในแบบ Canon นั้นค่อนข้างมีแบบแผนที่ซับซ้อนและเคร่งครัด

มีภาพยนตร์โฆษณามากมายที่นำเพลง Kanon in D Major ไปใช้ประกอบ รวมถึงภาพยนตร์จอเงินเช่น Father of the Bride และ Ordinary People ภาพยนตร์เกาหลีที่โด่งดังอย่าง The Classic ฯลฯ และในพิธีศพของเจ้าหญิงไดอาน่า                                    

FUGUE ดนตรีในยุคบาโร้ค

ฟิวก์ (Fugue)ดนตรีในยุคบาโร้ค

Fugue เป็นรูปแบบของดนตรียุคบาโร้คซึ่งมีผิวพรรณ (Texture) แบบหลายทำนองหรือ polyphony ที่ได้ทราบแล้วคือ Continuo Grosso (ซึ่งมีการบรรเลงทั้งที่เป็นกลุ่มเครื่องดนตรีบรรเลงสลับกับดนตรีทั้งวงบ้าง และบรรเลงไปพร้อมกันบ้าง) รูปแบบของบทเพลงที่ขึ้นหน้าขึ้นตามากที่สุดแบบหนึ่งของยุคนี้ก็คือ ฟิวก์ (Fugue)

บทเพลงแบบฟิวก์สามารถจะประพันธ์ให้บรรเลงได้ทั้งด้วยเครื่องดนตรีและการขับร้องเป็นกลุ่ม หรือแม้แต่สำหรับบรรเลงด้วยเครื่องดนตรีชิ้นเดียวอย่าง Harpsichord

Fugue เป็นลักษณะหนึ่งของ Polyphony ที่มีทำนองหลักเพียงทำนองเดียว (ทำนองหลักนี้เรียกว่า “Subject” (เนื้อหา) ตั้งแต่ต้นจนจบ ซึ่งเครื่องดนตรีไม่ว่าจะเป็นเสียงสูงหรือต่ำตลอดจนเสียงร้อง แต่ละแนวจะบรรเลงทำนองหลักนี้ซ้ำไปซ้ำมาในลักษณะที่แตกต่างกันออกไป ทำนองหลักที่บรรเลงในลักษณะต่างๆนี้ ให้ความหมายและความรู้สึกทางอารมณ์และจิตใจไม่เหมือนกัน โดยการบรรเลงในแบบใดเสียงที่ต่างออกไปบ้าง ประสานกับทำนองส่วนอื่นของทำนองหลัก ที่บรรเลงด้วยแนวอื่นบ้างหรือในจังหวะช้า-เร็วต่างกันไปบ้าง

รูปแบบของ Fugue มีหลากหลายและยืดหยุ่นได้ ทำนองที่ตายตัวจะปรากฎอยู่เฉพาะตอนต้นๆเท่านั้น การสังเกตบทเพลงแบบ Fugue ก็คือพิจารณาดูว่า ทำนองตอนต้นของทำนองหลักนี้จะเริ่มต้นและทยอยกันปรากฎออกมาเป็นระยะๆ เสมือนคนหลายคนเล่าเรื่องราวสั้นๆที่ขึ้นต้นการเล่าด้วยข้อความเดียวกัน เช่นคนที่ 1 เล่าว่า “กาลครั้งหนึ่งยังมีสิงโตตัวหนึ่ง นอนหลับอยู่ใต้ต้นไม้...” ต่อมาคนที่ 2 ก็เล่าเรื่องเดียวกันว่า “กาลครั้งหนึ่งยังมีสิงโตตัวหนึ่ง.......” คนที่ 3 คนที่ 4 เรื่อยๆไป เป็นต้น (ดังแผนภูมิข้างล่างนี้)

Soprano ………subject …………… counter subject__________________

                Tenor ……….subject ………… counter subject ________________

                            Alto ………subject …………counter subject _____________

                                           Bass ……subject ………counter subject ________

หลังจากที่แต่ละแนวทำนองได้บรรเลงทำนองหลัก (subject) จบแล้วจึงจะสามารถจะเล่นทำนองอื่นๆได้ต่อไป ด้วยเหตุนี้เอง Fugue จึงมีความยืดหยุ่นและหลากหลายมาก

นอกจากจะมีทำนองหลักหรือ subject แล้ว ยังมีทำนองรอง (Counter subject) ด้วย ทำนองรองก็คือทำนองเพลงอื่นๆ ที่เล่นควบคู่ไปกับทำนองหลักจะมีเสียงสูงกว่าหรือต่ำกว่าทำนองหลักก็ได้ คีตกวีจะพิจารณาว่าทำนองหลักนั้นๆจะนำมาใช้บ่อยแค่ไหน และเมื่อไร หลังจากจบทำนองหลักก็จะเป็นทำนองอมตะ ที่จะเชื่อมต่อกับการบรรเลงทำนองหลักครั้งต่อไป ทำนองนี้คณะนี้เรียกว่า episodes นอกจากนั้นบางครั้งการประสานเสียงยังใช้วิธีเล่นเครื่องเสียงต่ำด้วยเสียงยาวๆครั้งละนานๆ คล้ายการเหยียบขณะเดี่ยวเสียงต่ำของออร์แกนเรียกเทคนิคนี้ว่า Pedal point

วิธีการแต่งทำนองสำคัญ (Subject) ให้มีความหลากหลายทำได้ 4 วิธีด้วยกันคือ

1.             การบรรเลงกลับหัว (Inversion) ได้แก่ การแต่งทำนองเพลงในทิศทางตรงข้ามกับทำนองหลัก เช่น ถ้าทำนองหลักบรรเลงเสียงสูงขึ้น 1 ขั้น ทำนองใหม่ก็จะต่ำลง 1 ขั้น ตัวอย่างทำนองหลักว่า ด-ร-ม-ซ-ล-ด ทำนองใหม่จะเป็น ดลชมด เป็นต้น

2.             การบรรเลงถอยหลัง (Restoration) คือบรรเลงทำนองหลักจากโน้ตตัวท้ายกลับมาตัวต้น เช่น ทำนองหลักว่า ซมลซ ดลรด ทำนองใหม่จะเป็น ดรลด ซลมซ

3.             การยืดจังหวะ (Augmentation) คือการบรรเลงทำนองหลักให้ช้าลงกว่าเดิม

4.             การย่นจังหวะ (Diminution) คือการบรรเลงทำนองหลักอัตราจังหวะที่เร็วขี้น

ด้วยวิธีการทั้ง 4 และเทคนิคดังกล่าวข้างต้น ทำนองหลักใน Fugue  จะหลากหลายและยืดหยุ่นมาก จนไม่ทราบว่าแท้จริงแล้ว Fugue เป็นบทเพลงที่มีสาระสำคัญไม่มากเท่าใดเลย

KANON เพลงฮิตตลอดกาล

บทเพลง  KANON  ของ Johann Pachelble เพลงฮิตตลอดกาล  แต่พอถามนักเรียนว่าเป็นเพลงยุคใด ก็จะมีแต่คนตอบว่าเป็นเพลงยุคคลาสสิก  บทเพลงKanon  เป็นดนตรียุคบาโร้คBaroqueซึ่งเป็นยุคที่เก่าแก่กว่ายุคคลาสิก  ซึ่งอยู่ในราว ค.ศ. 1600-1750  เราลองมารู้จักดนตรีในยุคนี้กันดีกว่า  ยุคที่มีบทเพลงยอดนิยม  หรือ ฮิตตลอดกาลตกค้างอยู่บนโลกผืนนี้นานกว่า 400 ปี

สภาพทางสังคมยุคบาโร้ค

ศิลปะแบบบาโร้คเกิดในระยะเวลาแห่งความรุ่งเรือง การประดับตกแต่ง ความหรูหรา และความสมบูรณ์แบบของศิลปะต่างๆ ระยะเวลาของดนตรียุคบาโร้คตกอยู่ระหว่าง ค.ศ. 1600-1750 พิเศษระหว่างดนตรีใช้คำว่า “บาโร้ค” เพื่อกำหนดยุคของศิลปะในช่วงเวลานี้ ลักษณะของศิลปะช่วงนี้จะใช้การประดับตกแต่งให้เต็มพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นภาพเขียนสีน้ำมัน การแกะสลักหิน และแม้แต่เสียงดนตรี ทั้งนักดนตรี จิตรกร ช่างปั้นและสถาปนิก ต่างก็ให้ความสนใจในการสร้างงาน ที่ประดิษฐ์ประดอยโดยสมบูรณ์ทั้งชิ้นงานของตน ตัวอย่างที่เห็นได้ง่ายๆ ก็คือ การจัดฉากในการแสดงต่างๆ และงานศิลปกรรมอื่นๆ ศิลปินคนสำคัญๆ เช่น Bernini, Rubens และ Rembrandt ต่างก็ใช้วัสดุในการประดับตกแต่งส่วนละเอียดและขยายเนื้อหาของงานศิลปะของเขาโดยการใช้สีสันต่างๆกันบ้าง การประดับประดาให้เป็นส่วนลึกแบบสามชั้นบ้าง เพื่อให้ได้โครงสร้างที่สมบูรณ์แบบในผลงาน

สไตล์หรือรูปแบบงานในลักษณะนี้สร้างความพึงพอใจให้แก่บุคคลชั้นสูงเป็นอย่างมาก เพราะเป็นประสงค์ของประชาชนคนที่สร้างในช่วงเวลานั้นก็คือ “การประสมประสานของศิลปะโดยรวม” (Total Integrates) ตัวอย่างที่เห็นชัดก็คือ “พระราชวังแวร์ซายส์” ในราชสำนักฝรั่งเศสสมัยพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 ซึ่งเป็นที่รวมของศิลปะทุกสาขาเอาไว้ด้วยกัน ทั้งภาพเขียน ภาพปั้น แกะสลัก สถาปัตยกรรม และเสียงเพลง ซึ่งกลายเป็นสัญลักษณ์ของความมั่งคั่ง ความฟุ่มเฟือย และอำนาจราชศักดิ์

บทเพลงแบบของบาโร้ค เกิดจากการสร้างงานของโบสถ์ในอันที่จะใช้เรื่องราวของอารมณ์ ความรู้สึก ที่แสดงออกแบบการละครมาใช้ในเพลงสวดเพื่อสร้างศรัทธา ความเชื่อ ความขลังของศาสนายิ่งขึ้นไปอีก ในยุคบาโร้คนี้แม้ว่าศิลปกรรมจะหรูหราฟู่ฟ่ามากก็ตาม แต่ในทางวิทยาการแล้วเป็นจุดแห่งการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ไม่น้อยเลย เช่น งานของกาลิเลโอ (ดนตรี) Newton (แรงโน้มถ่วง) ฟรานซิส เบคอน ด้านปรัชญาก็มี ปรัชญาเมธี ที่ให้ความคิดความเห็นกว้างขวางเช่น จอห์น ลอค/เรอเน เดการ์ท/จิตรกรคนสำคัญ ได้แก่ แรมแบรนท์ รูเบน โฮการ์ช นักเขียนคนสำคัญ ได้แก่ จอห์น มิลตัน แดเนียล แดโฟ Gulliver Travel  ฯลฯ วรรณกรรมในยุคนี้จะเป็นเรื่อง Satiro (ล้อเลียน) สังคมอันหรูหราฟู่ฟ่าของคนชั้นสูง ขณะที่ชาวบ้านทั่วไปยังจมอยู่ในกอบทุกข์และการเอารัดเอาเปรียบ ในจุดต้นๆ ของสมัยบาโร้คนี้ คีตกวีได้เลิกใช้ Texture แบบ Polyphony ไปแล้วเป็นส่วนมาก แต่หันมาใช้บทเพลงที่มี Texture แบบ Monody/Molophony คือมีทำนองสำคัญเพียงทำนองเดียว แล้วมีแนวขับร้องเสียงต่ำเป็นตัวประกอบที่เรียกว่า Basso continuo ลักษณะของ polyphony ยังมีหลงเหลืออยู่บ้างในดนตรีแบบ Fugue ที่บรรเลงด้วยคลาวิคอร์ท ฮาร์พซิคอร์ดและออร์แกน รวมทั้งประเภท Chrale และ Toccata ที่ประพันธ์ขึ้นโดยใช้การประสานทำนอง (Counterpoint)

บทเพลงที่ใช้ในศาสนาในลักษณะต่างๆกันได้แก่ บทเพลงแบบ Oratorio, Mass, Passion, Cantata ซึ่งจะได้กล่าวต่อไปภายหลัง ลักษณะสำคัญที่ทำให้ดนตรีบาโร้คมีลักษณะเด่นก็คือ “ความตรงข้ามหรือการตัดกัน” (Contrasting) เช่น ด้านความเร็ว-ช้า ดัง-ค่อย การบรรเลงเดี่ยว-และทั้งวง ซึ่งจะพบได้ในบทเพลงประเภท Trio-Sonata, Concerto Grosso, Sinfonia และ Cantata ซึ่งจะได้กล่าวถึงในโอกาสต่อไปเช่นเดียวกัน

วัฒนธรรมแบบนี้อย่าให้หาย...2

                ใช้ ส.ค.ส. ที่ฝรั่งพิมพ์ขายอย่างสวยงาม บางแผ่นก็มีหลายชั้น สามารถยืดได้และพับได้   ใช้กระดาษเปล่าเขียนคำอวยพร และเซ็นชื่อข้างท้ายคล้ายกับการเขียนจดหมาย เท่าที่พบจะเป็นคำถวายพระพรรัชกาลที่ ๕ จากขุนนาง หรือจากเจ้านายชั้นสูง  ใช้วิธีการอัดรูป หรือข้อความลงในกระดาษอัดรูป การอัดรูปทำ ส.ค.ส. นี้ ในสมัยรัชกาลที่ ๖ ก็มีการทำกันในราชสำนักในสมัยรัชกาลที่ ๙ ก็เคยนิยมทำกัน   สมัยรัชกาลที่ ๕ เป็นสมัยที่เกิดคำว่า ส.ค.ศ. หรือ ส่งความศุข ขึ้น การส่ง ส.ค.ส. ในรัชสมัยนี้ นิยมส่งกันตั้งแต่ต้นๆ รัชกาล ช่วงเวลาที่ส่งก็คือช่วงเดือนเมษายน เพราะเราเคย ขึ้นปีใหม่ในเดือนนั้น ซึ่งแตกต่างจากของฝรั่ง ไทยเริ่มมาขึ้นปีใหม่ในวันที่ ๑ มกราคม ตามอย่างฝรั่ง เมื่อ พ.ศ.๒๔๘๓

             การส่งบัตร ส.ค.ส. หรือบัตรอวยพรของคนไทยได้รับความนิยมเรื่อยๆมา . . . จนถึงปัจจุบัน ในยุคปัจจุบันนี้ ส.ค.ส.ได้เปลี่ยนจากรูปแบบและลักษณะจากสมัยอดีต มาเป็น รูปวาด รูปถ่าย และรูปจากวัสดุสิ่งประดิษฐ์ต่างๆ ซึ่งจะมีสีสันสวยสด และมีรูปแบบหลากหลายมากยิ่งขึ้น

ส.ค.ส.  วาดด้วยมือ

              โบราณที่สุดไทยยึดถือเอา วันแรม ๑ ค่ำ เดือนอ้าย (ระยะเดือนธันวาคม ) เป็นวันขึ้นปีใหม่ สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชเมื่อ ๓๐๐ ปีก่อน ก็ยังถือแบบนี้   ต่อมาจะเริ่มแต่เมื่อใดไม่ปรากฏ ไทยได้รับอิทธิพลของพราหมณ์ โดยยึดถือเอา วันขึ้น๑ ค่ำ เดือน ๕ ( ระยะเดือนเมษายน ) มาเป็นวันขึ้นปีใหม่แทน    เดิมเรายึดวันทางจันทรคติเป็นหลัก ซึ่งระบบแบบจันทรคติออกจะยุ่งยากในสมัยรัชกาลที่ ๕ จึงโปรดเกล้าฯให้ประกาศพระบรมราชโองการกำหนดให้ใช้วันที่ ๑ เมษายน เป็นวันขึ้นปีใหม่ไปเสียเลย โดยเริ่มตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๓๒ เป็นต้นมา 

              ปี พ.ศ. ๒๔๘๓ ในสมัยรัชกาลที่ ๘ ทางราชการได้ประกาศให้ใช้ วันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๘๓ เป็นวันขึ้นปีใหม่ ( แทนที่จะรอจนถึงวันที่ ๑ เมษายน ซึ่งเป็นแบบเก่า ) ทั้งนี้โดยให้เหตุผลว่า จะได้ยกเลิกอิทธิพลพราหมณ์ และให้สอดคล้องกับประเพณีไทยโบราณ ที่มีการยึดถือช่วง เดือนอ้าย ( ใกล้ถึงเดือนมกราคม ) เป็นวันขึ้นปีใหม่ ซึ่งเราก็ได้ยึดหลักเกณฑ์นี้จนถึงปัจจุบัน และเป็นเรื่องที่สอดคล้องกับสากลอีกด้วย .

               ในวันขึ้นปีใหม่ของทุกๆปีพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะพระราชทานพรปีใหม่ ๒๕๕๒ แด่พสกนิกรชาวไทย   ส.ค.ส.พระราชทานของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในปีพุทธศักราช ๒๕๕๒ นี้ เป็นพระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในฉลองพระองค์สากลสีน้ำตาลอ่อน ผ้าปักพระกระเป๋าสีฟ้าสดใส ฉลองพระองค์ชั้นในเป็นเชิ้ตขาว ทรงผูกเนคไทสี

                  ฟ้าอ่อน ประทับบนพระเก้าอี้ ทรงฉายกับคุณทองแดง สุวรรณชาด ที่นั่งอยู่ข้างพระเก้าอี้ และคุณนายแดง แม่ของคุณทองแดง ที่หมอบเฝ้าอยู่อีกข้างหนึ่ง ฉากหลังของ ส.ค.ส. เป็นสนามหญ้าในบริเวณพระตำหนักจิตรลดารโหฐาน มีต้นไม้ใหญ่ และต้นชวนชมดอกสีชมพู  มุมบนด้านซ้าย มีตราสัญลักษณ์ 2 ตรา คือ ตราพระมหาพิชัยมงกุฎ และผอบทอง ระหว่างตราสัญญลักษณ์ทั้งสอง มีตัวหนังสือพิมพ์ด้วยสีเหลืองว่า ส.ค.ส. ๒๕๕๒ ใต้ลงมามีข้อความภาษาอังกฤษ Happy New Year 2009 มุมบนด้านขวา มีข้อความเป็นตัวหนังสือพิมพ์ด้วยสีเหลืองว่า สวัสดีปีใหม่ ขอจงมี...ความสุข...ความเจริญ ด้านล่างขวา มีตัวเลขสีแดง ระบุวันเดือนปีที่ทรงฉายพระบรมฉายาลักษณ์ว่า 2008 12 17 / 17 : 11  กรอบของ ส.ค.ส. พระราชทานฉบับนี้ เป็นภาพหน้าคนเล็กๆ เรียงกันด้านละ ๓ แถว ทุกหน้า มีแต่รอยยิ้ม  ในกรอบด้านล่าง มีข้อความ ก.ส. 9 ปรุง 192231 ธค. 51 พิมพ์ที่โรงพิมพ์สุวรรณชาด ท.พรหมบุตร, ผู้พิมพ์โฆษณา Printed at the Suvarnnachad publishing , D Bramaputra, Publisher  ในระหว่างที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานพรปีใหม่และ ส.ค.ส.พระราชทาน ปี ๒๕๕๒ แก่ปวงชนชาวไทยนั้น คุณทองแดง สุวรรณชาด ได้หมอบเฝ้าอยู่แทบพระบาทหลังพระเก้าอี้ตลอดเวลา

วัฒนธรรมส่งความสุขแบบนี้ อย่าให้หาย

                                   วัฒนธรรมส่งความสุขนี้แบบนี้...  อย่าให้หาย

                                                                                         นายยงยุทธ  เอี่ยมสอาด

                 สวัสดีปีใหม่ครับ  เดือนมกราคมนี้ยังเป็นเดือนที่สามารถสวัสดีปีใหม่  ส่งความสุขให้กันและกันได้อยู่นะครับ  ในค่ำคืนวันส่งท้ายปีเก่าเข้าสู่ปีใหม่  ได้มีการบันทึกสถิติการส่งข้อความผ่านโทรศัพท์มือถือที่มีข้อความวิ่งผ่านเครือข่าย ๑๖๖ ล้านข้อความในเวลา ๒๔ ชั่วโมง  เฉลี่ยตกวินาทีละ ๑,๙๐๐ ข้อความ  แน่นอนครับในโลกไร้พรมแดน  โลกที่ต้องการความรวดเร็วในการติดต่อสื่อสาร  โลกาภิวัฒน์  วิวัฒนาการใหม่ๆเกิดขึ้นย่อมมีผลหรือเป็นผลต่อวัฒนธรรมเก่าๆที่เคยเป็นธรรมเนียมปฎิบัติกันมา 

               การส่งบัตรอวยพร...  วัฒนธรรมส่งความสุขโดยบัตรอวยพรต้องช่วยกันรักษาหน่อยนะครับ...อย่าให้หาย   ผมยังรู้สึกทราบซึ้งหรือยังคงเต็มอิ่มเอิบกับการที่จะได้รับบัตรอวยพรในเทศกาลปีใหม่มากกว่าวิธีอื่นๆ  การส่งบัตรอวยพรจริงๆมีรายละเอียดที่ในแต่ละขั้นตอนในการเตรียมที่จะส่ง  ต้องมีการเลือกบัตรที่ต้องใช้วิจารณญาณ  รสนิยมทางศิลปะ ต้องเลือกสรรข้อความที่บ่งบอกความปราถนาดีต่างๆ ถือได้ว่าต้องมีการเตรียมทั้งกาย  ทั้งใจต่อการส่งความสุขความปราถนาดี  ซึ่งผมคิดว่าน่าเป็นวัฒนธรรมที่ควรรณรงค์ให้ดำรงค์อยู่ไว้..  อย่าให้หายไปนะครับ         

บัตรอวยพรมีมาแต่โบราณ

                การส่งบัตรอวยพรของต่างประเทศ เริ่มมีมามากกว่า ๒๐๐ ปี แล้ว ในหนังสือ The Oxford Companion to the Decorative Arts หน้า ๖๓๓ – ๖๔๔ ) ได้อธิบายถึงเรื่องรูปการ์ดต่างๆไว้ว่า รูปแบบของบัตรอวยพรที่นิยมใช้กันอยู่ทุกวันนี้ แบบแรกที่สุดจะเป็นบัตรเยี่ยม ( Visiting Card ) ซึ่งเริ่มมีใช้กันเมื่อ ราวกลางศตวรรษที่ ๑๘ หรือประมาณปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา

ตอบเรื่องวัฒนธรรม

                บัตรเยี่ยมนี้จะใช้เขียนข้อความเพื่อเยี่ยมเยียนกัน มีขนาดเท่าไพ มีลวดลายประดับแบบคลาสสิกพิมพ์ลงไปให้ดูสวยงาม บางทีก็พิมพ์รูปอาคารโบราณต่างๆ ต่อมาก็มีการทิ้งบัตรเขียนแสดงความชื่นชมในเทศกาลปีใหม่ไว้ที่บ้านของผู้ที่ตนไปเยี่ยมเยียน ( ในวันขึ้นปีใหม่ ) ซึ่งแสดงได้ว่าเริ่มมี ส.ค.ส.เกิดขึ้นแล้ว

                 หนังสือเล่มเดิมได้อธิบายต่อไปอีกว่า ในราวช่วง๑๐ ปีหลังของ พ.ศ. ๒๓๐๓ หรือ ก่อนที่ไทยจะเสียกรุงครั้งที่ ๒ ไม่นาน มีการพิมพ์บัตรอวยพรปีใหม่ที่มีการเขียน โคลง กลอน โรแมนติก หรือข้อความสำเร็จรูปออกจำหน่าย จากบัตร ส.ค.ส. ต่อมาก็มีบัตรวาเลนไทน์ และมีการทำซองจดหมายสวยๆ ไว้ สำหรับส่งในวันคริสต์มาส ฯ ล ฯ จนกระทั่งมีบัตรอวยพรมากมาย หลากหลายรูปแบบเกิดขึ้นในปัจจุบัน สำหรับบัตร ส.ค.ส. และบัตรคริสต์มาสนั้น หลังจากปี พ.ศ. ๒๔๐๓ มีการพิมพ์จำหน่ายกันอย่างแพร่หลาย เพราะในช่วงนี้มีความนิยม และความต้องการกันอย่างสูง 

             บัตรอวยพรแบบไทย สำหรับบัตรอวยพรของไทยนั้น เราได้รับธรรมเนียมมาจากฝรั่ง เช่นเดียวกับการพิมพ์นามบัตร หรือพิมพ์การ์ดเชิญต่างๆ บัตรอวยพรที่เก่าแก่ที่สุด หรือแบบแรกที่สุด คือ บัตรอวยพรปีใหม่ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ทรงทำขึ้นเป็นพระองค์แรกเมื่อ๑๒๐กว่าปีก่อน บัตรอวยพรนอกจากนี้ได้แก่ บัตรอวยพรวันคริสต์มาส วันเกิด และ วันมงคลต่างๆ รัชกาลที่ ๔ ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ที่ติดต่อกับประเทศตะวันตก และเรียนรู้ขนบธรรมเนียมตลอดจนวิทยาการของชาวตะวันตกหลายๆอย่าง การส่งบัตรอวยพรของพระองค์นั้นเริ่มต้นตั้งแต่เมื่อใดยังไม่ปรากฏหลักฐานที่แน่นอนชัดเจนแต่ได้มีสำเนาคำพระราชทานพรขึ้นปีใหม่ ( พ.ศ. ๒๔๐๙ ) ของพระองค์ ซึ่งพิมพ์เป็นภาษาอังกฤษปรากฏอยู่ใน น.ส.พ. THE BANGKOK RECORDER ( ฉบับภาษาอังกฤษ ) ของหมอบรัดเลย์ แปลความได้ว่า ทรงขอส่งบัตรตีพิมพ์คำอวยพรนี้ถึงบรรดากงสุลเจ้าหน้าที่กงสุลชาติต่างๆ และชาวต่างประเทศที่ทรงคุ้นเคยโดยทั่วถึงกัน

                บัตรอวยพรในสมัยรัชกาลที่ ๕ มีตัวอย่างในหอจดหมายเหตุแห่งชาตินับร้อยๆแผ่น เรียกว่ามากพอสมควร  ซึ่งสามารถแยกออกเป็นประเภทต่างๆ คือ   ใช้นามบัตรแผ่นเล็กๆ เป็น ส.ค.ส. นามบัตรที่ว่านี้จะเล็กกว่าปัจจุบันนี้เล็กน้อย ส่วนใหญ่จะมีแต่ชื่อไม่มีสถานที่ บางบัตรก็เป็นบัตรที่ใช้พิมพ์ บางบัตรก็ใช้ปากกาเขียนคำว่า ส.ค.ส ปีนั้น ปีนี้ลงไป   

บราห์เชลโล่โซนาต้า (Op 38 )

บราห์มส์กับเชลโล่โซนาต้า (Op 38) เหมือนกับการพูดคุยกับระหว่างเพื่อนสองคน โดยบรรยายผ่านเชลโล่-เปียโน ,  เชลโล่บรรเลงโดย Jacqueline du Pre เปียโนโดย Daniel Barenboim นั้นเป็นสามีภรรยาที่กำลังคุยกัน หรือเป็นการเจรจาของคู่รักเมื่อยามแรกพบ สัมพันธภาพนั้นยาวนาน  ความอ่อนหวานนั้นระบายบนสีสันของชีวิตคู่ตั้งแต่แรกพบจนแต่งงาน (ตามประวัติ CD แผ่นนั้นบันทึกเสียงปี 1968 หลังจากทั้งสองแต่งงานกัน 1 ปี หลังจากนั้น 3 ปี ความป่วยไข้ของ Jacqueline du Pre พาเธอหลุดพ้นจากความมีสติ – แผ่นนี้ถือว่าเป็นเพชรน้ำเอกในบรรดาผลงานลำดับที่ 38 ของบราฮ์มส์)  อาจจะมีบางเวลาที่ผมคิดว่า เชลโล่นั้นเป็นสรรพเสียงที่บ่งถึงความเศร้า และความเดียวดาย แต่ก็ต้องหนักแน่นและเผชิญบนเส้นทาง ในความหมายของความสุขอาจจะบางที ..ผ่านเรื่องราวในชีวิตมากขึ้น.. บางเวลาที่อยู่คนเดียว ผมฟังงานดนตรีคลาสสิกที่มีชลโล่เป็นพระเอกมากขึ้นทุกที.