แนวทางการสอบโสตทักษะการฟัง วิชาเอกดุริยางคศิลป

แนวทางการสอบโสตประสาททางด้านดนตรี  วิชาเอกดุริยางคศิลป์

โสตประสาท คือ การรับรู้ด้วยเสียง การใช้หูในการฟัง มีความสำคัญอย่างยิ่งในการเรียนดนตรี เพราะการได้ยิน คือพื้นฐานสำคัญในการเล่นดนตรี หากนักดนตรีใด มีโสตประสาทการได้ยินที่ดี ย่อมมีโอกาสเป็นนักดนตรีที่มีคุณภาพมากขึ้น ในการฝึกโสตประสาทการได้ยินที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดจะอยู่ในช่วงอายุตั้งแต่ 3–7 ปี การที่เด็กใช้ทักษะการฟังเสียงเครื่องดนตรีหลายชนิด และการเรียนรู้องค์ประกอบของดนตรี ทั้งทำนอง จังหวะ การร้อง และการเล่น ยิ่งช่วยให้เด็กมีทักษะการแยกแยะประเภทเสียง และสร้างจินตนาการจากการฟังมีประสิทธิภาพมากขึ้นเมื่อเด็กมีพื้นฐานของการฟังที่ดีแล้วการเรียนดนตรีจึงไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป เด็กสามารถฟังและแยกแยะเสียงที่ดีและไม่ดีได้ ทำให้เด็กได้พัฒนาการเล่นดนตรี อย่างถูกต้องและมีคุณภาพมากขึ้นดังนั้นการมีโสตประสาทการรับรู้เรื่องเสียงที่ดี เป็นพื้นฐานที่สำคัญอย่างยิ่งในการเล่นดนตรีและ ยังสามารถใช้เป็นประโยชน์ต่อการเล่นดนตรีในระดับที่สูงขึ้นอีกด้วย

การทดสอบความสามารถทางด้านโสตทักษะ

การวัดประสิทธิภาพทางด้านโสตทักษะครอบคลุมทักษะที่สำคัญทางด้านดนตรีทั้งการฟัง การวิเคราะห์ การปฏิบัติรวมทั้งการอ่านโน้ตดนตรี โดยประกอบด้วยการทดสอบความสามารถรายบุคคล รายละเอียดแต่ละส่วนของข้อสอบประกอบด้วย

 1. สามารถระบุและเขียนขั้นคู่ชนิด M2, M3, P4, P5, M6, M7 จากเสียงที่ได้ยินอย่างถูกต้อง

 2. สามารถระบุคอร์ดทรัยแอด (Triad) ทั้ง 4 ชนิด ได้แก่ Major triad, Minor triad, Diminished triad และ Augmented triad จากเสียงที่ได้ยินอย่างถูกต้อง

 3. สามารถบันทึกโน้ตจากทำนองที่ได้ยิน

 4. สามารถร้องระดับเสียง (Pitch) ตามเสียงตัวโน้ตที่ได้ยินอย่างถูกต้อง

 5. สามารถอ่านลักษณะจังหวะ (Rhythmic Reading) และระบุรูปแบบจังหวะ (Rhythmic pattern) ที่ได้ยินพร้อมทั้งปรบมือตามรูปแบบจังหวะที่ก าหนดได้อย่างถูกต้อง

6. สามารถร้องทำนองจากบันไดเสียง C เมเจอร์ และ A ไมเนอร์ ที่กำหนดได้อย่างถูกต้อง

โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  ประสานมิตร ( ฝ่ายมัธยม )

รายวิชา  โสตทักษะการฟัง       ภาคเรียนที่     ปีการศึกษา

อาจารย์ผู้สอน ยงยุทธ  เอี่ยมสอาด

ชื่อ......................................นามสกุล............................................ชั้น............เลขที่..............

แบบทดสอบโสตทักษะการฟังจงตอบคำถามจากการฟังให้ถูกต้องสมบูรณ์ Grade 1

ข้อที่ 1

1.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  แล้วให้คุณตบมือหรือเคาะตามจังหวะทำนองเพลง  แล้วบอกว่าบทเพลงนี้เป็นบทเพลงที่อยู่ในอัตราจังหวะใด..............................................................................................................................................................................

1.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

1.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato

...............................................................................................................................................................

1.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม  1 ที่  ให้นักเรียนระบุตำแหน่งห้องเพลงและ เสียงของโน้ตที่เปลี่ยน ...............................................................................................................................................................

ข้อที่ 2

2.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  แล้วให้คุณตบมือหรือเคาะตามจังหวะทำนองเพลง  แล้วบอกว่าบทเพลงนี้เป็นบทเพลงที่อยู่ในอัตราจังหวะใด..............................................................................................................................................................................

2.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

2.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato

...............................................................................................................................................................

2.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม  1 ที่  ให้นักเรียนระบุตำแหน่งห้องเพลงและ เสียงของโน้ตที่เปลี่ยน ...............................................................................................................................................................

ข้อที่ 3

3.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  แล้วให้คุณตบมือหรือเคาะตามจังหวะทำนองเพลง  แล้วบอกว่าบทเพลงนี้เป็นบทเพลงที่อยู่ในอัตราจังหวะใด..............................................................................................................................................................................

3.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

3.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato

................................................................................................................................................................

3.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม  1 ที่  ให้นักเรียนระบุตำแหน่งห้องเพลงและ เสียงของโน้ตที่เปลี่ยน ..........................................................................................................................................................

ข้อที่ 4

4.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  แล้วให้คุณตบมือหรือเคาะตามจังหวะทำนองเพลง  แล้วบอกว่าบทเพลงนี้เป็นบทเพลงที่อยู่ในอัตราจังหวะใด..............................................................................................................................................................................

4.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

4.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato

................................................................................................................................................................

4.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม  1 ที่  ให้นักเรียนระบุตำแหน่งห้องเพลงและ เสียงของโน้ตที่เปลี่ยน ................................................................................................................................................................

ข้อที่ 5

5.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  แล้วให้คุณตบมือหรือเคาะตามจังหวะทำนองเพลง  แล้วบอกว่าบทเพลงนี้เป็นบทเพลงที่อยู่ในอัตราจังหวะใด..............................................................................................................................................................................

5.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

5.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato

...............................................................................................................................................................

5.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนแปลงไปจากเดิม  1 ที่  ให้นักเรียนระบุตำแหน่งห้องเพลงและ เสียงของโน้ตที่เปลี่ยน ..............................................................................................................................................................

โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ  ประสานมิตร ( ฝ่ายมัธยม )

รายวิชา  โสตทักษะการฟัง       ภาคเรียนที่    ปีการศึกษา

อาจารย์ผู้สอน ยงยุทธ  เอี่ยมสอาด

ชื่อ......................................นามสกุล............................................ชั้น............เลขที่..............

แบบทดสอบโสตทักษะการฟังจงตอบคำถามจากการฟังให้ถูกต้องสมบูรณ์ Grade 2

ข้อที่ 1

1.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  ให้ฟังรอบที่1และฉันต้องการให้คุณตบมือไปพร้อมกับการเล่นรอบ 2 และตอบว่าบทเพลงนี้อยู่ในอัตราจังหวะใดพร้อมเขียนสัญลักษณ์มือในการ Conduct ...............................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................

1.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

1.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato และให้อธิบายเกี่ยวกับ Dynamic

..............................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................

1.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนจังหวะหรือระดับเสียงฉันต้องการให้คุณระบุว่าอะไรที่เปลี่ยนระดับเสียงหรือจังหวะ

..........................................................................................................................................................

ข้อที่ 2

2.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  ให้ฟังรอบที่1และฉันต้องการให้คุณตบมือไปพร้อมกับการเล่นรอบ 2 และตอบว่าบทเพลงนี้อยู่ในอัตราจังหวะใดพร้อมเขียนสัญลักษณ์มือในการ Conduct ..............................................................................................................................................................

..............................................................................................................................................................

2.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

2.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato และให้อธิบายเกี่ยวกับ Dynamic

...........................................................................................................................................................

2.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนจังหวะหรือระดับเสียงฉันต้องการให้คุณระบุว่าอะไรที่เปลี่ยนระดับเสียงหรือจังหวะ  ..........................................................................................................................................................

ข้อที่ 3

3.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  ให้ฟังรอบที่1และฉันต้องการให้คุณตบมือไปพร้อมกับการเล่นรอบ 2 และตอบว่าบทเพลงนี้อยู่ในอัตราจังหวะใดพร้อมเขียนสัญลักษณ์มือในการ Conduct ..............................................................................................................................................................

...............................................................................................................................................................

3.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

3.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato และให้อธิบายเกี่ยวกับ Dynamic

...........................................................................................................................................................

3.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนจังหวะหรือระดับเสียงฉันต้องการให้คุณระบุว่าอะไรที่เปลี่ยนระดับเสียงหรือจังหวะ ..........................................................................................................................................................

ข้อที่ 4

4.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  ให้ฟังรอบที่1และฉันต้องการให้คุณตบมือไปพร้อมกับการเล่นรอบ 2 และตอบว่าบทเพลงนี้อยู่ในอัตราจังหวะใดพร้อมเขียนสัญลักษณ์มือในการ Conduct ...............................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

4.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

4.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato และให้อธิบายเกี่ยวกับ Dynamic

...........................................................................................................................................................

4.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนจังหวะหรือระดับเสียงฉันต้องการให้คุณระบุว่าอะไรที่เปลี่ยนระดับเสียงหรือจังหวะ

..........................................................................................................................................................

ข้อที่ 5

5.1 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  ให้ฟังรอบที่1และฉันต้องการให้คุณตบมือไปพร้อมกับการเล่นรอบ 2 และตอบว่าบทเพลงนี้อยู่ในอัตราจังหวะใดพร้อมเขียนสัญลักษณ์มือในการ Conduct ...............................................................................................................................................................

5.2 ฉันจะเล่นทำนองอีกครั้งหนึ่ง  หลังจากนั้นให้บอกว่าโน้ตตัวสุดท้ายนั้นสูงกว่า  ต่ำกว่า  หรือเท่ากันกับโน้ตตัวแรก.......................................................................................................................

5.3 ฉันจะเล่นทำนองเพลงอีกครั้งหลังจากนั้นให้ตอบว่าเป็น  Legato  หรือ  Staccato และให้อธิบายเกี่ยวกับ Dynamic

...........................................................................................................................................................

5.4 ฉันจะเล่นทำนองเพลง 2 รอบ  รอบแรกเหมือนที่ได้ฟังมาแล้ว  รอบที่ 2 จะมีโน้ตเปลี่ยนจังหวะหรือระดับเสียงฉันต้องการให้คุณระบุว่าอะไรที่เปลี่ยนระดับเสียงหรือจังหวะ

..........................................................................................................................................................

ตัวอย่างข้อสอบโสตทักษะการฟัง วิชาเอกดุริยางคศิลป์

แนวทางสอบวิชาทฤษฎีดนตรีโน้ต วิชาเอกดุริยางคศิลป์

บันทึกความทรงจำพระเจนดุริยางค(ปิติ วาทยะกร)เพลงไทยและศิลปะของชาติในอนาคต

เพลงไทยและศิลปะของชาติในอนาคต

พ.ศ.๒๔๘๗                               ความปรารถนาของข้าพเจ้า เท่าที่ดิ้นรนต่อสู้กับอุปสรรคต่างๆตลอด

พ.ศ.๒๔๘๘       มาจนถึงบัดนี้นั้น ก็เพื่อชาติและศิลปะอันเป็นที่รักของข้าพเจ้า ฉะนั้น การกระทำ

พ.ศ.๒๔๘๙       ทุกสิ่งทุกอย่างที่ได้เป็นมาจนกระทั่งถึงปัจจุบันจึงมิได้มีทางนอกเหนือไปเป็นอย่างอื่นแต่ประการใด ข้าพเจ้าได้พยายามฟันฝ่าอุปสรรคต่างๆ ตลอดมาจนนับครั้งไม่ถ้วนแล้ว ทั้งนี้ก็โดยประสงค์เพื่อที่จะให้ศิลปะของชาติ ได้มีความเจริญรุ่งเรืองขึ้นเท่าเทียมกับอาระประเทศอื่นเขา แต่ผลจากการกระทำเหล่านี้แม้จะสำเร็จลงไปก็มิได้มีเวลายาวนาน ทุกครั้งทุกสมัยมักจะปรากฏผ๔คอยทำลายล้างอยู่

                                                  สุดท้ายของการบันทึกนี้ ข้าพเจ้าหมดหวังอย่างใดๆทั้งสิ้น มีความห่วงใยเหลืออีกเพียงสิ่งเดียวก็คือ ดนตรีไทย-ศิลปะประจำชาติที่มียั่งยืนมาแต่โบราณกาล แต่ในอนาคตนั้นดนตรีไทยอันเป็นศิลปะประจำชาติจะเป็นไปสถานใด เป็นสิ่งที่ข้าพเจ้าต้องวิตกอยู่มาก

                                                  สมัยหนึ่ง ได้มีการบันทึกเพลงไทยเป็นโน้ตสากลขึ้น ข้าพเจ้าควบคุมการบันทึกด้วยความพากเพียร แม้จะเกิดอุปสรรคนานาประการก็หาได้ย่อท้อไม่ เมื่อเวลาล่วงไป บทเพลงไทยก็ได้ถูกบันทึกขึ้นไว้มาก ข้าพเจ้าในฐานะที่เป็นผู้ดำเนินงานการบันทึกโดยตรงก็รู้สึกยินดีที่จะเห็นศิลปประจำชาติไทยได้เป็นหลักฐานปึกแผ่นมั่นคงไปถึงชั้นลูกหลานอนุชนรุ่นหลังเหล่านี้ก็จะได้มีไว้เป็นพยานอวดแก่ชาวต่างประเทศได้ว่า ประเทศไทยก็หาได้เป็นประเทศที่ป่าเถื่อน ไร้วัฒนธรรม ไร้อารยะธรรม หรือปราศจากศิลปกรรมเช่นที่เขาคิดไม่ ด้วยความปรารถนาดีอย่างแท้จริงของข้าพเจ้านี้ แม้ในการเดินทางไปต่างประเทศเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๙ ข้าพเจ้าก็ไม่ลืมเอาเพลงไทยติดตัวไปด้วย ทั้งนี้ก็เพื่อต้องการว่าจ้างให้โรงพิมพ์ในต่างประเทศถ่ายทอดโน้ตบันทึกในต้นฉะบับเป็นตัวพิมพ์เสีย ซึ่งทั้งนี้ย่อมจะเป็นหลักฐานมั่นคงยิ่งขึ้นอีก ในกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ข้าพเจ้าได้พบกับเจ้าของและผู้จัดการบริษัทการพิมพ์บทเพลงที่มีชื่อเสียงของโลกบริษัทหนึ่งคือ Boosey & Hawkes เพื่อตกลงจ้างพิมพ์บทเพลงไทยชุดเรื่อง “ทำขวัญ” ขึ้นประมาณ ๑๗๕ หน้า และในฐานที่เจ้าของเป็นผู้ชอบพอกับข้าพเจ้าอยู่มาก เขาจึงตอบรับด้วยความยินดีโดยยอมรับพิมพ์ให้ในอัตราค่าจ้างที่ต่ำที่สุดเพียง ๑๕๐ ปอนด์ ต่อบทเพลงทั้งเรื่องถึง ๕๐๐ ชุด ซึ่งในอัตราแลกเปลี่ยนเงินเวลานั้นก็ประมาณ ๑,๖๐๐ บาท นอกจากนั้นบริษัทยังจะมอบแม่พิมพ์ให้ไว้กับเราอีกด้วย ซึ่งการมอบแม่พิมพ์นี้เป็นสิทธิพิเศษ สำหรับเราเท่านั้นที่ได้รับ ข้าพเจ้าส่งข่างอันน่ายินดีนี้มายังกรมศิลปากรโดยหวังที่จะได้รับเงิน

พ.ศ.๒๔๘๐        อนุเคราะห์เพื่อศิลปะประจำชาติ แต่แล้วกรมศิลปากรผู้มีหน้าที่โดยตรงกับการรักษาศิลปะก็หาได้กระตือรือร้นไม่ แม้ข้าพเจ้าได้พยายามแผ้วถางทางเพื่อกิจการนี้ทุกอย่างแล้วก็ตาม ท่านผู้บริหารงานแห่งกรมศิลปากรก็กลับตอบปฏิเสธไป บทเพลงไทยที่หวังจะได้เข้าสู่แท่นพิมพ์เพื่อเป็นตัวอย่าง และหลักฐานอันถาวรก็จำต้องกลับมาสู่ประเทศในลักษณะตัวเขียนอีกตามเคย

                                                         บัดนี้ กรมศิลปากรก็ยังได้เก็บบทเพลงไทยไว้ด้วยลักษณะที่เป็นมาอย่างไรก็เป็นไปอย่างนั้น ข้าพเจ้าจึงวิตกถึงความเสื่อมโทรมของแผ่นกระดาษบางๆ กับลายเส้นดินสอที่จะต้องลบเลือนไปตามอายุขัย บทเพลงไทยที่ครั้งหนึ่งได้ถูกเอาใจใส่ป้องกันไม่ให้สูญหายไปจนถึงกับบันทึกไว้เป็นโน้ตสากลเพื่อความถาวรในอนาคตนั้น แต่บัดนี้ก็มาอาจแน่นอนใจว่า จะยั่งยืนตลอดไปหรือไม่ เมื่อตราบใดที่ยังไม่มีการสถาปนาให้บทเพลงเหล่านี้เป็นตัวพิมพ์และเผยแพร่ออกไป.

                                                     (ทราบต่อมาว่าในปี พ.ศ.๒๔๙๖ กรมศิลปากรได้พิมพ์เพลงในเรื่องโหมโรงเย็น พร้อมสรรพมีฉบับรวมเครื่อง (Score) และฉบับประจำเครื่องต่างๆของวงปี่พาทย์ และในปี พ.ศ. ๒๔๙๗ ก็ได้พิมพ์เพลงในเรื่อง “ทำขวัญ” แต่เพียงฉบับรวมเครื่อง (Score) อย่างเดียวเท่านั้น)

บันทึกความทรงจำพระเจนดุริยางค(ปิติ วาทยะกร) ความหวังที่ล้มเหลว

ความหวังที่ล้มเหลว

พ.ศ.๒๔๗๖                       ในสมัยต้นของการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครอง วงราชการก็ได้ตั้งใจให้มีการทำนุบำรุงศิลปะทางการดนตรีขึ้นอีกวาระหนึ่ง การทำนุบำรุงศิลปะที่ทางราชการได้กำหนดนี้ก็คือจัดตั้งสถานที่สามัญคยาจารย์เพื่อให้บรรดาครูสามัญได้รับการอบรมศึกษาทางด้านวิชาการดนตรี (แต่การกระทำนี้ก็ล้มเลิกลงใน ๒ ปี ต่อมา) และต่อจากนั้นก็ได้มีการจัดส่งนักศึกษาคนหนึ่งไปรับการอบรมที่เมืองมะนิลา ในประเทศฟิลลิปินส์

พ.ศ.๒๔๗๘                       ส่วนทางด้านเอกชนก็ได้มีการจัดตั้งสถานการศึกษาวิชาการดนตรีขึ้นเพื่อรับนักเรียนให้ได้มีการศึกษาโดยเคร่งครัด ในการนี้ เพื่อนข้าราชการทหารเรือชั้นผู้ใหญ่ของข้าพเจ้าคนหนึ่งได้เป็นผู้ทำการวิ่งเต้นหาทุนมาช่วยเหลือและผลที่ได้สำเร็จลงอย่างน่าขอบคุณ โครงการพิเศษที่กำหนดนี้ได้รับทุนช่วยจากท่านรัฐบุรุษในคณะรัฐมนตรีบางท่านเป็นเงินซึ่งรวบรวมได้ประมาร ๓,๐๐๐ ถึง ๕,๐๐๐ บาท และในที่สุดสถานศึกษาวิชาการดนตรีก็ได้อุบัติขึ้น ณ ตึกว่างชั้นบนของบริษัทสยามอิมปอร์ต (เดิม) เชิงสะพานมอญ มีชื่อว่า “วิทยาสากลดนตรีสถาน”

พ.ศ.๒๔๗๗                        วิทยาลัยการดนตรีแห่งนี้รับสมัครนักเรียนเข้าศึกษาวิชาการดนตรีได้ประมาณ ๔๐ ถึง ๕๐ ซึ่งเป็นนักศึกษาชาย, หญิงที่เข้ามาสมัครเรียนด้วยใจรัก แต่ทั้งหมดต้องการเรียนรู้วิชาการดนตรีเพื่อเป็นเพียงสมัครเล่น (Amateur) มากกว่าต้องการจะศึกษาเพื่อยึดถือเอาเป็นอาชีพ (Professional) อย่างจริงจังสถานที่ศึกษาแห่งนี้ได้เปิดทำการสอนขึ้นสัปดาห์ละ ๒ ครั้ง ตั้งแต่เวลา ๑๗.๐๐น. ถึง ๑๙.๐๐ น. อันเป็นเวลานอกราชการ ทั้งนี้เพื่อสะดวกแก่บรรดาอาจารย์และนักศึกษาผู้มีธุรกิจธุระในเวลาปรกติ

พ.ศ.๒๔๗๙                          วิทยาสากลดนตรีสถานได้ดำเนินกิจการสืบมาเพียงชั่วเวลา ๒ ปี หลังจากนั้นข้าพเจ้าได้ถูกส่งออกไปดูกิจการดนตรียังต่างประเทศ เป็นเหตุให้หมดโอกาสที่จะควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิด กิจการต่างๆ จึงมิได้ดำเนินไปโดยราบรื่น และภายหลังก็เลิกล้มไปในที่สุด

๑๐ เดือนในต่างประเทศ

                                          มีนาคม พ.ศ.๒๔๗๘ ข้าพเจ้าถูกส่งตัวออกไปดูกิจการดนตรียังต่างประเทศ

พ.ศ.๒๔๘๐        ประเทศตามตำสั่งของทางราชการข้าพเจ้าคิดหวังด้วยความยินดีว่า ความปรารถนาดีของ    รัฐบาลที่มีขึ้นในบัดนั้น บางทีคงอาจเป็นผลให้ศิลปะทางการดนตรีเจริญขึ้นได้อีกในวาระหนึ่ง เพราะกิจการทางวิชาการดนตรีในอารยะประเทศย่อมเป็นแบบแผนอันดียิ่งสำหรับเขา          

                                                 ข้าพเจ้าออกเดินทางไปตามประเทศต่างๆ ที่มีการศึกษาวิชาการดนตรีชั้นเยี่ยมของโลก เช่นประเทศอังกฤษ(ที่กรุงลอนดอน) ,ประเทศฝรั่งเศส(กรุงปารีส),ประเทศเยอรมัน(กรุงเบอร์ลินและเมืองมิวนิค),ประเทศอิตาลี(กรุงโรงแรมและเมืองมิลาน) กับที่ประเทศออสเตรีย(คือที่กรุงเวียนนา) ทุกๆเมืองของทุกๆประเทศ ข้าพเจ้าได้รับการต้อนรับจากเจ้าหน้าที่ทางการดนตรีเป็นอย่างดี ข้าพเจ้าถูกพาเข้าชมรมกิจการของวิทยาลัยการดนตรีต่างๆ หลายแห่งเช่น :-

                                                 ในประเทศอังกฤษ กรุงลอนดอน (๑) Royal Academy of Music (๒) Royal College of Music (๓) Guildhall school of Music (๔) Trinity College of Music (๕) Royal Military School of Music Kneller Hall.

                                                  ในประเทศเยอรมัน กรุงเบอร์ลิน (๑) Hochschule fur Musik และที่เมืองมิวนิค (๒) Staatlicher Akademie der Tonkunst Hochschule fur Musik.

                                            ในประเทศฝรั่งเศส กรุงปารีส (๑) Conservatoire National de Musique (๒) Ecole Normal de Musique

                                            ในประเทศอิตาลี กรุงโรม (๑) Regia Academia di Santa Cecillia และที่เมืองมิลาน (๒) R. Conservatoire di Musica Giuseeppe Verdi.

                                            กับสถานที่การแสดง Opera หลายแห่งในกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย สำหรับที่กรุงเวียนนานี้ข้าพเจ้าไม่มีโอกาสที่จะเข้าดูกิจการศึกษาได้ เพราะเป็นเวลาที่วิทยาลัยการดนตรีปิดภาคเรียน

                                                   ทุกๆประเทศที่ข้าพเจ้าแวะเยี่ยม นอกจากจะได้ดูกิจการดนตรีตามวิทยาลัยต่างๆ ดังกล่าวนานมาแล้ว ข้าพเจ้ายังได้มีโอกาสเข้าฟังและชมการแสดง Symphony Concert และ Opera อีกด้วยหลายแห่ง เช่นที่ Queen’s Hall,Albert Hall, Convent Garden, Sadler’s Well กับสถานที่อื่นๆอีกมาก ทั้งในลอนดอน,เบอร์ลิน, ปารีส, โรม, มิลาน, ซาลสบูร์ก และเวียนนา ฯลฯ ข้าพเจ้าถูกเจ้าหน้าที่พาเข้าดูความเป็นไปต่างๆ ได้ฟังและได้ชมการแสดงหน้าเวที ได้ดูหลังฉากการสร้าง ได้ดูดำเนินงานภายในของเขา และทุกสิ่งทุกอย่างก็อยู่ในความสังเกตจดจำของข้าพเจ้ามาทุกๆระยะ

                                                  ข้าพเจ้ากลับมาสู่ประเทศไทยในเดือนธันวาคม ปี พ.ศ.๒๔๘๐ พร้อมด้วยความหวังที่จะได้พบเห็นกิจการดนตรีของเราเจริญรุ่งเรืองขึ้น

พ.ศ.๒๔๘๑                               ข้าพเจ้าลงมือร่างโครงการการศึกษาเสนอให้กับกรมศิลปากรทันทีระเบียบและวิธีการดำเนินงานต่างๆ ที่มีอยู่พร้อมมูลในโครงการนั้นก็ได้เป็นไปตามแนวการศึกษา เช่น อารยะประเทศเท่าที่ข้าพเจ้าได้พบเห็น แต่กรมศิลปากรก็กลับเพิกเฉยมิได้นำพาแต่อย่างใด ความหวังของข้าพเจ้าในอันใดที่จะได้เห็นกิจการทางด้านดุริยางค์ศิลปะของชาติเจริญรุ่งเรืองขึ้นในอนาคต ก็เลยต้องยุติสุดสิ้นลงพร้อมกันกับโครงการนั้นด้วย

ความผิดหวังทางด้านต่างๆ

พ.ศ.๒๔๘๒                               ภายหลังที่ข้าพเจ้ากลับมาประเทศไทยแล้ว ความหวังต่างๆ ที่จะให้ศิลปทางการดนตรีของชาติดำเนินไปอย่างรุ่งโรจน์ก็กลับต้องล้มเหลวลงทุกๆด้าน แม้กระทั่งวงดนตรีสากลของกรมศิลปากรเองแทนที่จะเจริญขึ้นก็กลับทรุดโทรมลงอีก จำนวนนักดนตรีลดน้อยลงกว่าเดิมโดยได้ลาออกไปเพื่อประกอบอาชีพทางอื่น เพราะไม่ได้รับความยุติธรรมในเรื่องเงินเดือนบ้าง ถูกปลดออกไปด้วยเหตุต่างๆบ่าง ฐานะของวงดนตรีจึงอยู่ในสภาพที่น่าสลดใจอย่างที่สุด และบทเพลงไทยก็พลอยรับเคราะห์กรรมถูกสั่งให้งดการบันทึกต่อไปด้วย

                                                   ครั้งหนึ่ง วงดนตรีสากลวงนี้ได้มีงานพิเศษโดยถูกขอร้องให้ไปทำการบรรเลง ณ สโมสรราชกรีฑาสมาคมเป็นงานประจำปี เดือนละ ๑ ครั้งหรือ ๒ครั้งทุกเดือน และวงดนตรีก็มีรายได้จากผลงานนั้นตลอดมาเป็นเงินประมาณ ๕,๐๐๐-๖,๐๐๐ บาท เงินจำนวนนี้ทางการมิได้แจกจ่ายให้แก่นักดนตรีเลยแม้แต่น้อย คงเก็บไว้โดยอ้างว่าเพื่อบำรงวงดนตรีนี้ต่อไป และบัดนี้วงดนตรีก็ได้รับความททรุดโทรมลงควรที่จะได้รับการทำนุบำรุงแล้ว ข้าพเจ้าจึงได้ทำใบเสนอขึ้นเพื่อขออนุมัติการจ่ายเงิน เพื่อรับนักเรียนฝึกหัดรุ่นใหม่ เพราะทางการไม่มีเงินงบประมาณให้ คำร้องขอของข้าพเจ้าได้ดำเนินไปด้วยความติดขัด และกว่าจะสำเร็จลงได้ก็ต้องชี้แจงกับท่านผู้บริหารงานแห่งกรมศิลปากรมากมาย ในที่สุดก็ได้รับอนุญาตให้รับนักเรียนมาทำการฝึกหัดได้ ทั้งนี้ก็เพื่อเสริมจำนวนนักดนตรีของวงที่ขาดอัตราเดิมไป

                                                    ข้าพเจ้าจัดตั้งโรงเรียนขึ้นอีกครั้งหนึ่งภายในโรงโขนหลวงสวนมิสกวัน โรงเรียนอยู่ในห้องหลังโรงโขนซึ่งระเกะระกะไปด้วยฉากละครเก่าๆ และสกปรกอย่างที่สุด แต่ถึงกระนั้นก็ดี นักดนตรีทั้งหลายก็ร่วมมือกันช่วยทำความสะอาดและจัดที่ว่างเพื่อการศึกษาของนักเรียนฝึกหัดด้วย ความหวังอันแจ่มใสขงกาดนตรีที่เรานึกคิดกันอยู่ ทางกรมศิลปากรมิได้ให้ความช่วยเหลือในเรื่องเครื่องอุปกรณ์เลย ดังนั้นกระดานดำ, โต๊ะเรียน และม้านั่ง ฯลฯ จึงเป็นสิ่งของที่เอามาจากวิทยาสากลการดนตรีสถานที่ได้เลิกล้มไปแล้วทั้งสิ้น โรงเรียนการดนตรีที่ข้าพเจ้าสถาปนาขึ้นใหม่นี้ เริ่มรับนักเรียนในรุ่นแรกประมาณ ๒๘ คน  ๖ เดือนให้หลังก็มีการสอบไล่คัดเลือกเอาเฉพาะผู้มีไหวพริบและความเพียร คงเหลืออยู่เพียง ๑๗ คน

                                                   ในการรับนักเรียนรุ่นแรกนี้ ข้าพเจ้าได้ทำการตกลงกับท่านผู้มีอำนาจแห่งกรมศิลปากรไว้แล้วว่า เงินที่เสนอขอขึ้นไปนั้นจะต้องได้รับจ่ายเป็นค่าเบี้ยเลี้ยงให้สำหรับนักเรียนฝึกหัดเหล่านี้คนละ ๑๕ บาทต่อเดือน เมื่อปรากฏจำนวนนักเรียนที่แท้จริงเช่นนี้ แทนที่จะได้รับเงินจ่ายดังที่ทำการตกลงกันไว้ก็กลับผิดหวังอีก แม้ข้าพเจ้าจะได้เสนอคำร้องเรียนขึ้นไปก็มิได้รับผลตอบแทนประการใด ครั้นได้ส่งคำร้องฉะบับที่ ๒ ที่ ๓ เตือนขึ้นไปอีก ผลที่ได้รับก็คือข้าพเจ้าถูกสั่งปลดออกจากตำแหน่งหัวหน้ากองดุริยางค์ศิลปะ เปลี่ยนตำแหน่งมาเป็นอาจารย์ใหญ่ขาดอำนาจหน้าที่ทางการปกครองเด็ดขาดตั้งแต่นั้น บรรดานักเรียนฝึกหัดทั้งหลายเมื่อหมดที่พึ่งจากเงินค่าเบี้ยเลี้ยง ต่างคนต่างก็พากันออกไปรับราชการเป็นนักดนตรีในกรมกองอื่นจนหมดสิ้น เช่นวงดนตรีกรมโฆษณาการ วงดนตรีทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ และวงดุริยางค์ทหารอากาศเป็นต้น

                                                    วงดนตรีของกรมศิลปากรเมื่อขาดความหวังจานัเรียนฝึกหัดเช่นนี้แล้ว จำนวนนักดนตรีก็คงขาดตกบกพร่องอยู่เช่นเดิม ฐานะของวงทรุดหนักลงอีกจนเหลือวิสัยที่ข้าพเจ้าจะดิ้นรนเพื่องานนี้ต่อไปได้

                                                    เบื้องหลังของการที่วงดนตรีไม่ได้รับเงินค่าเบี้ยเลี้ยงสำหรับนักเรียนฝึกหัดนั้น เหตุผลที่ข้าพเจ้าสืบทราบมาภายหลังก็คือ จำนวนเงินนับพันที่มีอยู่นั้น เป็นแต่เพียงตัวเลขในบัญชีเท่านั้นเอง ส่วนตัวเงินที่แท้จริงได้อันตรธานไปทางใดข้าพเจ้าหาทราบไม่

                                                  ข้าพเจ้าได้ดำรงตำแหน่งเป็นอาจารย์ใหญ่ของกรมศิลปากรได้ประมาณ

พ.ศ. ๒๔๘๔      ๖เดือนก็ถูกสั่งย้ายไปรับราชการทางกองทัพอากาศ เมื่อคราวที่เป็นสถาปนากอง

พ.ศ. ๒๔๘๕       ภาพยนตร์ขึ้นมา จึงจำต้องมีวงดนตรีเพื่อใช้ประกอบการทำภาพยนตร์เสียง และข้าพเจ้าได้ถูกย้ายมาเพื่อการนี้ ต่อมาภายหลังทางการได้ร้องขอให้ข้าพเจ้า

พ.ศ. ๒๔๘๖       มาช่วยเหลือดูแลกิจการดนตรีของวงดุริยางค์ศิลปากรอีกในฐานะผู้เชี่ยวชาญ ข้าพเจ้าได้สละหน้าที่ทางกองภาพยนตร์ทหารอากาศกลับมาอีกครั้งหนึ่ง และภายหลังก็ได้รับตำแหน่งเป็นศาสตราจารย์ในแผนกดุริยางค์ศิลปแห่งมหาวิทยาลัยศิลปากร